Bỏ qua đến nội dung

Mùa 20/11: đặt sớm để giữ khung giờ giao sáng ngày lễ

Mở cửa 6:00 – 23:00

Đặt hoa nhanh0981.427.229
Loài hoaCẩm nang hoa tươi

Hoa cúc: các loại, ý nghĩa, cách cắm và cách chưng hoa cúc

Tìm hiểu hoa cúc là gì, các loại cúc phổ biến và cách nhận diện qua hình ảnh. Khám phá tên tiếng Anh, ý nghĩa, cách cắm bàn thờ và chọn chậu cúc Tết.

Đội ngũ florist HoarosaBiên tập nội dung ◷ 11 phút đọc
Hoa cúc: các loại, ý nghĩa, cách cắm và cách chưng hoa cúc
Mục lục bài viết6 phần

Hoa cúc là tên gọi quen thuộc cho nhiều loài thuộc họ Cúc (Asteraceae). Trong đó có cúc cảnh thuộc chi Chrysanthemum và những loài khác chi nhưng vẫn mang chữ “cúc” trong tiếng Việt, như cúc vạn thọ, cúc đồng tiền. Hoa được dùng để cắm bình, trang trí ngày Tết, dâng bàn thờ hoặc làm quà tặng. Khi hiểu đúng tên và đặc điểm từng loại, quý khách sẽ dễ chọn được hoa phù hợp và tránh nhầm cúc cảnh với cúc dùng làm trà.

Hoa cúc là gì? Đặc điểm nhận dạng

Trong thực vật học, họ Cúc có tên khoa học Asteraceae. Điểm dễ nhận thấy ở nhiều thành viên của họ này là cụm hoa trông giống một bông duy nhất. Thực ra, đầu hoa tập hợp nhiều hoa nhỏ trên cùng một đế: những hoa ở rìa có thể có phần tràng dài giống cánh hoa, còn các hoa ở trung tâm thường nhỏ, dạng ống. Vì vậy, phần giữa màu vàng của một bông cúc họa mi không đơn giản chỉ là “nhụy” của một hoa riêng lẻ. [9]

Chi Chrysanthemum là một nhóm trong họ Cúc. Nhiều giống cúc cảnh dùng làm hoa cắt cành hoặc trồng chậu có liên quan đến phức hợp cúc trồng Chrysanthemum × morifolium. Tên này được cơ sở dữ liệu Plants of the World Online của Vườn thực vật Hoàng gia Kew chấp nhận. Tuy nhiên, không phải loài nào có tên Việt bắt đầu bằng “cúc” cũng thuộc chi này. [1]

Các loại hoa cúc phổ biến ở Việt Nam

Khi tìm “các loại hoa cúc”, quý khách thường gặp tên gọi theo hình dáng, kích thước, công dụng hoặc tên thương mại. Bảng sau giúp phân biệt nhanh các loại phổ biến.

Tên gọi tại Việt Nam Tên tiếng Anh thường dùng Chi khoa học Đặc điểm nhận diện Cách sử dụng
Cúc đại đóa Large-flowered chrysanthemum Chrysanthemum (nhóm cúc trồng) Đầu hoa lớn, nhiều lớp cánh, màu vàng hoặc sắc khác theo giống Cắm bình, chưng Tết, bàn thờ
Cúc mâm xôi Garden chrysanthemum / mum Chrysanthemum (nhóm cúc trồng) Cây phân nhánh tạo tán tròn, nhiều bông nhỏ phủ mặt chậu Chậu trang trí Tết, sân hiên
Cúc mẫu đơn Pompon / decorative chrysanthemum (tùy dáng) Chrysanthemum (nhóm cúc trồng) Bông tròn, cánh dày xếp nhiều lớp; là tên kiểu dáng thương mại Bó hoa, bình hoa trang trí
Cúc họa mi Không có tên chung (thường gọi chung là daisy) Tùy loài (tên Việt dùng cho hơn một loài) Hoa nhỏ, cánh trắng, giữa vàng Bó hoa theo mùa, chụp ảnh
Cúc Tana Tana / feverfew Thường là Tanacetum Cụm hoa nhỏ, cánh sáng màu, thường dùng làm hoa phụ Phối bó hoa, giỏ hoa
Cúc Calimero, Rossi Spray chrysanthemum (nếu đúng dòng) Chrysanthemum theo hồ sơ giống Nhiều đầu hoa nhỏ trên một cành, hình dáng tùy dòng thương mại Hoa phối, bó và giỏ
Cúc vạn thọ Marigold / African marigold Tagetes Hoa vàng đến cam, thường nhiều cánh; lá có mùi đặc trưng Chậu Tết, trang trí, lễ truyền thống
Cúc đồng tiền Gerbera daisy Gerbera Đầu hoa lớn với các cánh tỏa đều, nhiều màu Hoa bó, giỏ, bình chúc mừng
Cúc kim tiền (calendula) Pot marigold / calendula Calendula Hoa vàng hoặc cam, hình cúc đơn, lá khác cúc đại đóa Cây cảnh, một số sản phẩm chuyên dụng

Cúc hoa lớn: đại đóa, mâm xôi và cúc mẫu đơn

Cúc đại đóa gây ấn tượng bởi đầu hoa lớn, hợp những chiếc bình cao và không gian trang trọng. Cúc mâm xôi lại nổi bật ở dáng cây, nhiều nhánh phủ đầy hoa tạo thành khối tròn, vì vậy khi mua, quý khách nên đánh giá cả tán cây thay vì chỉ xem một bông cận cảnh. Cúc mẫu đơn thường là tên bán hàng cho những bông cúc tròn, dày cánh, tạo hiệu ứng đầy đặn trong bó quà.

Cúc đại đóa, mâm xôi và cúc mẫu đơn

Hoa cúc nhỏ: họa mi, Tana, Calimero và Rossi

Hoa cúc nhỏ là cách mô tả kích thước, không phải tên một loài. Cúc họa mi thường được chọn nhờ bông trắng nhụy vàng giản dị; ở Việt Nam loại hoa này gắn với hình ảnh mùa đầu đông. Cúc Tana được ưa chuộng khi cần hoa phụ tạo cảm giác nhẹ và tự nhiên. Calimero và Rossi lại thường xuất hiện như tên các dòng cúc nhỏ trong thương mại hoa cắt cành.

Cúc họa mi, Tana, Calimero và Rossi

Những loài gọi là “cúc” nhưng khác chi

Cúc vạn thọ có thể thuộc những loài thuộc chi Tagetes, trong đó Tagetes erecta là loài quen thuộc. Cúc đồng tiền thuộc chi Gerbera, với Gerbera jamesonii là một loài được ghi nhận trong dữ liệu thực vật học. Cúc kim tiền thường được dùng để gọi Calendula officinalis. Cả ba cùng thuộc họ Cúc nhưng không phải chi Chrysanthemum. [2]

Cúc vạn thọ, đồng tiền, kim tiền

Hoa cúc tiếng Anh là gì?

Hoa cúc tiếng Anh là chrysanthemum khi nói về nhóm cúc cảnh thuộc chi Chrysanthemum; cách gọi ngắn phổ biến trong tiếng Anh Mỹ là mum. Từ daisy mô tả nhiều loại hoa có dạng cánh xòe quanh tâm, không phải bản dịch chính xác cho tất cả loài được gọi là cúc ở Việt Nam. Cách dùng này được thể hiện trong Từ điển Cambridge. [3]

Tên tiếng Việt Tên tiếng Anh Ghi chú sử dụng
Cúc cảnh, cúc đại đóa Chrysanthemum; mum Dùng cho nhóm cúc cảnh đúng chi
Cúc đồng tiền Gerbera; gerbera daisy Không gọi đơn giản là chrysanthemum
Cúc vạn thọ Marigold; African marigold (với một số loài) Gắn với chi Tagetes
Cúc kim tiền Calendula; pot marigold Khác với Tagetes dù cùng chứa chữ marigold
Cúc họa mi Không có tên chung (thường gọi chung là daisy) Tên tiếng Anh tùy loài cụ thể
Trà hoa cúc Chrysanthemum tea Chỉ đồ uống có nguyên liệu đúng loại, dùng cho thực phẩm

Ý nghĩa hoa cúc theo màu sắc và dịp tặng

Trong văn hóa Việt Nam, cúc gắn với hình ảnh thanh nhã, bền bỉ và sự tưởng nhớ. Hoa cúc cũng được nhắc đến trong bộ tứ quý tùng – cúc – trúc – mai, thường tượng trưng cho những phẩm chất mà người xưa coi trọng. Ở Nhật Bản, hình hoa cúc còn xuất hiện trong biểu trưng của Hoàng gia. [4] Đây là các tầng ý nghĩa văn hóa, không phải đặc tính sinh học của cây.

Cúc vàng thường được chọn trên bàn thờ, trong dịp lễ Tết và khi thăm hỏi người lớn tuổi. Màu vàng dễ gợi cảm giác ấm áp, tôn kính. Trong hoa chia buồn, cúc vàng cũng là màu phổ biến; quý khách có thể xem mẫu kệ viếng cúc vàng tại Hoarosa.

Cúc trắng có thể xuất hiện trong những bó hoa trẻ trung như cúc họa mi, nhưng cũng thường được dùng trong hoa chia buồn. Vì vậy, cùng là màu trắng, cách phối và dịp tặng tạo nên thông điệp khác nhau. Quý khách có thể tham khảo thêm mẫu kệ viếng cúc trắng tại Hoarosa.

Kệ viếng cúc trắng
Kệ viếng cúc trắng tại Hoarosa (mẫu Hoa chia buồn rosa-1516)

Cúc hồng, tím hoặc đỏ thường hợp những thiết kế quà tặng sinh nhật, lời cảm ơn hoặc trang trí nhà, tùy sở thích người nhận. Cúc đồng tiền nhiều màu lại hay được chọn cho không khí chúc mừng. Không có quy tắc rằng một màu hoa chỉ được dùng trong một nghi lễ, vì tập quán còn khác nhau giữa gia đình, vùng miền và hoàn cảnh.

Cắm hoa cúc bàn thờ: chọn hoa và giữ bình tươi

Cắm hoa cúc bàn thờ thường ưu tiên cúc vàng hoặc cúc trắng với kiểu cắm gọn, cân đối. Khi chọn hoa, quý khách nên chọn cành có thân chắc, lá không dập, đầu hoa còn tươi và độ nở khá đồng đều.

Nếu dùng hoa cúc đại đóa, bình cao có miệng đủ rộng sẽ dễ đỡ các đầu hoa nặng; còn với cúc nhiều bông nhỏ thì nên cắm thoáng để từng nhánh có khoảng trống.

Trước khi cắm, quý khách nên rửa sạch bình, bỏ hết lá ở phần thân sẽ ngập nước rồi dùng dụng cụ sắc cắt lại gốc cành. Hoa cần được đặt vào nước sạch ngay sau khi xử lý, tránh để cành phơi lâu dưới nắng hoặc gió nóng. Royal Horticultural Society khuyên thay nước và cắt lại gốc mỗi 2–4 ngày, đặt bình xa nguồn nhiệt. [5]

Về bố cục, nếu mới cắm lần đầu, quý khách có thể bắt đầu bằng một cành cao gần giữa bình, các cành còn lại thấp dần về hai phía, tạo dáng cân đối khi nhìn từ trước. Nếu bàn thờ sát tường thì không cần cắm tỏa tròn cả bốn hướng. Một số gia đình thích số cành lẻ, nhưng đó là quan niệm và tập quán riêng, không có số lượng bắt buộc cho mọi gia đình.

Để bình hoa giữ dáng lâu hơn, quý khách nên kiểm tra mực nước hằng ngày, thay nước và cắt lại gốc sau vài ngày, đồng thời loại bỏ cành đã úa. Bình hoa nên đặt tránh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt. Ngoài ra, độ bền của hoa còn phụ thuộc giống, độ nở lúc mua, cách vận chuyển và nhiệt độ nơi trưng bày. [5]

Chậu hoa cúc chưng Tết và lưu ý an toàn khi sử dụng

Bên cạnh hoa cắt cành, cúc còn được chọn nhiều ở dạng chậu chưng Tết. Dưới đây là cách chọn chậu, phân biệt cúc cảnh với cúc làm trà và những lưu ý khi nhà có thú cưng.

Chọn chậu hoa cúc chưng Tết

Chậu cúc mâm xôi hoặc cúc đại đóa thường được chọn để đặt ngoài hiên, cửa nhà hay góc sân dịp Tết. Nếu muốn trưng một cặp, quý khách nên ưu tiên hai chậu có độ cao, đường kính tán và màu hoa tương đối đồng đều. Cúc mâm xôi hợp nơi muốn tạo khối tròn mềm mại, trong khi cúc đại đóa lại phù hợp với người thích những bông nổi bật, dễ nhìn từ xa.

Chậu hoa cúc chưng Tết

Khi mua chậu hoa cúc, quý khách nên quan sát nụ còn nhiều và phân bố đều, lá xanh, cành chắc, bầu không bị xô lệch. Chậu đã nở kín có thể cho hiệu ứng đẹp ngay, nhưng chậu còn nụ thường phù hợp hơn nếu muốn tiếp tục ngắm hoa trong những ngày sau.

Bên cạnh đó, quý khách nên hỏi nhà vườn về giống cúc, điều kiện trồng và vị trí nên đặt, thay vì chỉ dựa vào kích thước chậu.

Theo Royal Horticultural Society, cúc trồng chậu cần giá thể thoát nước tốt và ánh sáng phù hợp. Khi chưng ở nhà, quý khách nên kiểm tra bầu trước khi tưới, tránh đọng nước và hạn chế thay đổi môi trường trưng bày quá đột ngột. [6]

Cúc cảnh khác cúc làm trà

Quý khách không nên dùng hoa cúc mua để trang trí, cắm bình hoặc chưng Tết để tự pha trà. Một số loại cúc được trồng và chế biến làm nguyên liệu thực phẩm hoặc dược liệu, nhưng điều đó không có nghĩa mọi chậu cúc cảnh đều dùng được để ăn uống. Hoa bán ở cửa hàng hoa có thể được xử lý bằng sản phẩm dành cho cây cảnh, không phục vụ mục đích thực phẩm.

Colorado State University Extension khuyến cáo không ăn hoa mua từ tiệm hoa, vườn ươm hay cửa hàng cây cảnh vì chúng không được trồng để làm thực phẩm, và luôn dùng tên khoa học để xác định đúng loài. [7]

Nếu muốn dùng trà hoa cúc, quý khách nên chọn sản phẩm có thông tin nguyên liệu, nhà sản xuất và hướng dẫn sử dụng rõ ràng; người có bệnh nền, đang dùng thuốc hoặc có tiền sử dị ứng nên hỏi nhân viên y tế khi cần. Những thông tin trên không nhằm hướng dẫn điều trị bệnh hay liều lượng.

Hoa cúc có an toàn với chó, mèo không?

ASPCA xếp Chrysanthemum vào nhóm có độc với chó và mèo. Các biểu hiện được liệt kê khi thú cưng ăn phải có thể gồm nôn, tiêu chảy, chảy nhiều nước dãi, mất phối hợp vận động hoặc viêm da. Vì thế, nếu nhà có nuôi thú cưng, quý khách nên đặt chậu và bình cúc ngoài tầm với. Trường hợp nghi thú đã ăn hoa và xuất hiện triệu chứng, cần liên hệ bác sĩ thú y. [8]

Khi chọn hoa cúc, quý khách nên bắt đầu từ tên loại, mục đích chưng hoặc tặng, sau đó mới xét màu và dáng. Cúc dùng làm thực phẩm cần có nguồn nguyên liệu riêng, còn nhà nuôi thú cưng cần lưu ý an toàn trước khi trưng. Quý khách có thể tìm hiểu sâu từng loại hoa trong chuyên mục Loài hoa của Hoarosa nhé.

Câu hỏi thường gặp

Đâu là tên một loại hoa cúc?

Các tên thường gặp gồm cúc đại đóa, cúc mâm xôi, cúc họa mi, cúc Tana, cúc đồng tiền và cúc vạn thọ . Nếu cần một loài thuộc đúng chi Chrysanthemum, hãy chọn cúc đại đóa hoặc cúc mâm xôi, vì cúc đồng tiền và vạn thọ tuy cùng họ Cúc nhưng khác chi. Có thể đối chiếu bảng nhận diện ở trên.

Hoa cúc đồng tiền có phải hoa cúc không?

Có, nếu hiểu “hoa cúc” theo nghĩa rộng là các cây thuộc họ Cúc. Tuy nhiên, cúc đồng tiền thuộc chi Gerbera , không thuộc chi Chrysanthemum . Khi chọn mua hoặc tra cứu, từ “gerbera” sẽ chỉ đúng nhóm hoa hơn.

Hoa cúc có độc với chó, mèo không?

Có. ASPCA xếp các loài thuộc chi Chrysanthemum vào nhóm có độc với chó, mèo (và cả ngựa) [8]. Người nuôi thú cưng nên để chậu hoa xa khu vực chúng có thể gặm, và liên hệ bác sĩ thú y nếu nghi thú đã ăn phải hoa.

Hoa cúc cắm bình giữ được bao lâu?

Không có thời gian cố định cho mọi giống và mọi điều kiện. Để hoa bền hơn, hãy dùng bình sạch, bỏ lá ngập nước, cắt lại gốc, thay nước thường xuyên và đặt bình tránh nắng nóng. Hoa mua khi đã nở già hoặc từng mất nước trong vận chuyển thường khó giữ tươi bằng hoa được bảo quản tốt từ đầu.

Nguồn tham khảo

Số trong ngoặc vuông ở bài viết tương ứng với tài liệu dưới đây.

  1. [1]Royal Botanic Gardens, Kew – Plants of the World Online – Chrysanthemum L. — và Chrysanthemum × morifolium ↩
  2. [2]Royal Botanic Gardens, Kew – Plants of the World Online – Tagetes erecta — Gerbera jamesonii, Calendula officinalis ↩
  3. [3]Cambridge Dictionary – Chrysanthemum — và Daisy ↩
  4. [4]Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries of Japan (MAFF) – Ohitashi (hoa cúc ăn được, Yamagata) ↩
  5. [5]Royal Horticultural Society – Cut flowers: Cutting and conditioning ↩
  6. [6]Royal Horticultural Society – How to grow chrysanthemums ↩
  7. [7]Colorado State University Extension – Edible Flowers ↩
  8. [8]ASPCA Animal Poison Control – Chrysanthemum: Toxic and Non-toxic Plants ↩
  9. [9]Master Gardeners of Northern Virginia – Capitulum, disk florets and ray florets — (giải thích cấu trúc cụm hoa họ Cúc) ↩
Chuyên mụcLoài hoa
Thẻ bài viết
Về tác giả

Đội ngũ florist Hoarosa

Chia sẻ kinh nghiệm chọn, kết hợp và chăm sóc hoa tươi từ góc nhìn của người làm hoa mỗi ngày. Nội dung được biên soạn để giúp bạn chọn mẫu hoa phù hợp với từng dịp.

Bài viết đối chiếu 9 tài liệu chuyên môn (xem Nguồn tham khảo) với kinh nghiệm thực tế của người làm hoa.

Đọc tiếp từ Cẩm nang

Có thể bạn sẽ thích

Xem tất cả bài viết
Chat WhatsApp 0981.427.229

Chat Zalo với nhân viên khu vực nào?

Chọn nơi cần giao hoa để gặp đúng nhân viên tư vấn khu vực đó.

Đặt hoa

Lưu ý: thời gian giao 60–120 phút.

Gửi đơn chưa cần thanh toán. Nhân viên sẽ gọi xác nhận mẫu và hướng dẫn chuyển khoản — đơn được lên khi thanh toán 100% hoặc cọc 50%.

Giao tận trường, tận lớp trong 60–120 phútGiao tận trường, tận lớp trong 60–120 phútXem quà 20/11 ›